Zoete vruchten
In deze editie: hoe verdelen we de zoete vruchten van AI?
Ik ga je iets vertellen over een van de grootste blinde vlekken in de huidige AI-ontwikkeling, namelijk: hoe verdelen we de zoete vruchten van AI?
AI in je bedrijf
In bijna ieder bedrijf is AI een gespreksonderwerp. Het belooft extra productiviteit en efficiëntie, dus veel organisaties gaan ermee aan de slag. Bedrijven maken een plan, deskundigheid wordt ingevlogen, het personeel krijgt een training in Copilot, Claude of ChatGPT en medewerkers leren prompten, automatiseren, agents bouwen en noem maar op.
En potverdikkie, het werkt ook nog, mensen worden productiever, eindproducten zijn sneller klaar, kwaliteit gaat omhoog en werkzaamheden waar je eerder uren aan kwijt was, zijn nu soms in minuten klaar of lopen op de achtergrond uit zichzelf.
Taken die niet eens binnen je mogelijkheden lagen, kunnen nu worden uitgevoerd. Een enorme gereedschapskist om je werk sneller, makkelijker, beter te doen. Dus de gemiddelde medewerker is blij, management is blij, directie is blij en aandeelhouders zijn blij. Bam, de eerste slag is gemaakt.
Tweede Fase
Maar kenniswerkers zijn nu vaak nog blind voor de tweede fase. Want wat er vaak gebeurt is dat die toegenomen productiviteit met AI vervolgens de nieuwe ondergrens wordt. Werken met AI wordt van je verwacht, het wordt standaard. Wat eerder optioneel was, wordt nu verplicht. De KPI’s gaan omhoog. Je wordt geacht meer te doen in dezelfde tijd of hetzelfde in minder tijd. De vrijgekomen uren worden opgevuld met nieuw werk.
En dat is niet hypothetisch, want onderzoekers van UC Berkeley volgden 8 maanden lang 200 werknemers van een Amerikaans techbedrijf en hun conclusie verscheen in februari 2026 in Harvard Business Review. Wat blijkt? Onderaan de streep maakt AI het werk niet altijd lichter, het maakt het intensiever.
– De onderzochte werknemers gingen weliswaar sneller werken, maar het snelle werken an sich zorgde ook voor cognitief intensiever werk.
– De onderzochte medewerkers namen daarnaast taken over van andere afdelingen, gewoonweg omdat ze nu die mogelijkheid hadden om dat te doen. Waarom uitbesteden als je het zelf kunt doen?
– En de onderzochte medewerkers werkten vaker buiten kantooruren.
Stressparadox
Dat is dus de paradox, noem het de stressparadox. Geeft AI je minder stress of meer stress? Of beide?
AI kan je werk lichter maken, minder herhaling, minder saaie taken, meer ruimte om beter werk te leveren. De positieve kant. Daar zit dus ook mijn enthousiasme over het gebruik van AI. Wanneer je het goed inzet, is je werk sneller, leuker en beter.
Diezelfde AI-technologie kan je werk juist ook dus zwaarder maken, intenser met minder ademruimte.
Kijk, een gewone werkdag is schakelen. Je gaat van de zesde versnelling naar de tweede, naar de vijfde versnelling, naar de derde en terug naar de zesde. Tussen al die momenten zitten rustmomenten in. Je vult even een formulier in, je beantwoordt een standaard e-mail, je werkt de administratie bij. Dat zijn momenten waar je je hoofd even kan uitrusten, je zenuwstelsel kan kalmeren. Gedachten passeren de revue, tijd om emoties even te verwerken, ruimte ontstaat voor nieuwe ideeën.
Wij mensen zijn namelijk geen robots die acht uur piekbelasting kunnen verdragen, wel op korte termijn, maar niet op lange termijn.
Regie
Het verschil zit natuurlijk in één vraag: wie heeft de regie over de tijd die vrijkomt door het gebruik van AI?
👉🏼 De kenniswerker die zelf bepaalt wat er met die tijd gebeurt, kan ervoor kiezen om rustiger te werken, andere accenten te leggen in het werk, beter werk te leveren, even tijd nemen om na te denken, creatief te zijn, een stap terug doen om er weer twee vooruit te zetten.
Voor zo’n iemand, ondergetekende, is AI een zegen.
Zo kies ik er bijvoorbeeld voor om niet te schrijven met behulp van AI, want schrijven is mijn ambacht, mijn plezier, mijn manier om slimmer te worden. Niet het meest efficient misschien (een nieuwsbrief maken kost meestal 4 uur), maar wel tof om te doen.
Wanneer ik niet zelf de regie over de invulling van mijn taken zou hebben, zou ik misschien verplicht worden om mijn schrijfwerk veel meer uit te besteden aan AI. Who knows?
👉🏼 Want dat is de andere kant van de medaille, er zijn ook veel mensen die geen regie hebben over hoe AI gebruikt dient te worden, de gestelde KPI’s en output. Zij zien over het algemeen dat de vrijgekomen uren worden opgevuld met nieuw werk, nieuwe taken, intensiever werk.
Je zou zelfs als criticus de vraag kunnen stellen, wat schieten zij nou op met dat AI-gebruik?
Implementatie
En daarom is het goed om bij de implementatie van AI zorgvuldig te zijn. Niet alleen te kijken naar commerciële winst op korte termijn, maar ook naar de impliciete gevolgen. Kijken wélk werk je uitbesteedt. Of de taken die je door AI laat doen van betekenis zijn, zinvol zijn, vervulling geven, plezier geven.
De valkuil is om steeds te denken in hoe werk goedkoper of sneller kan. Maar in de basis vergeten bedrijven vaak om de belangrijkste vragen te stellen.
Wat voor soort organisatie willen we zijn? Hoe houden we voor alle medewerkers leuk en betekenisvol werk? Hoe zorgen we ervoor dat alle medewerkers met voldoening, met hart en ziel blijven werken voor ons? Hoe zorgen we ervoor dat iedere medewerker autonomie blijft ervaren in zijn eigen werk?
Want wanneer je alleen naar AI kijkt als middel voor winstmaximalisatie, dan is dat ronduit kortzichtig. Want AI maakt werk intensiever en holt het soms uit van betekenis, ontdaan van autonomie. En daar zitten dan vervolgens weer heel veel risico’s aan.
Denk aan verminderde motivatie, vertrekkende medewerkers, afbrokkelende betrokkenheid, stress, verzuim en burn-out. Allemaal dingen die je in je bedrijf niet wil. Dus met de jacht op steeds meer productiviteit en efficiëntie door AI schiet je jezelf uiteindelijk als ondernemer of werkgever ook in je eigen voet, wanneer je AI niet zorgvuldig implementeert.
Dus tijd voor de echte vraag. Hoe verdelen we de winst in tijd en geld? Hoe verdelen we de zoete vruchten van AI? Hoe zorgen we dat het voor iedereen onderaan de streep toegevoegde waarde ervaart bij de implementatie van AI?
Niet alleen op korte termijn, maar ook op lange termijn.
Vind je dit artikel interessant? Volg Jarno dan op LinkedIn voor meer actuele updates. Abonneer je op zijn AI-nieuwsbrief of boek hem als AI-spreker voor een wervelende, compacte, inspirerende, gezond-kritische presentatie over AI.
