Dit moet je weten over de agent-economie
Agents zijn het toverwoord van dit jaar. Systemen die namens jou handelen, zelfstandig taken uitvoeren, het internet afzoeken, redeneren over de uitkomst en allerlei tools aanroepen. Een nieuwe golf van slimme automatisering komt eraan.
Maar het echte verhaal zit niet in de agent zelf. Het zit in alles wat er nu omheen gebouwd wordt. Want een agent die namens jou betaalt, mailt en beslist, heeft een identiteit nodig. Een portemonnee. Een handtekening. En iemand als back-up die verantwoordelijk is als het misgaat.
In deze nieuwsbrief neem ik je mee in wat er nu gebeurt, welke verschuivingen al zichtbaar zijn en waar dit de komende jaren heen gaat.
Je koopt het eindresultaat
De eerste grote verandering is dat je op lange termijn geen software meer koopt, maar het eindresultaat. Software was jarenlang het product. Je kocht een tool, implementeerde die in je organisatie en liet medewerkers ermee werken. Bij agents verschuift dat. Werk wordt opgeknipt in onderdelen en verdeeld over een of meerdere agents. Zij doen het werk. Daardoor worden het proces en het gereedschap minder belangrijk. Het draait steeds meer om de uitkomst.
Dat zie je bijvoorbeeld bij juridische controle. Juridische controlesoftware wordt minder belangrijk als je uiteindelijk gewoon een gecontroleerde en gevalideerde non-disclosure agreement koopt. Hetzelfde geldt voor boekhouding. Je koopt dan geen boekhoudpakket meer, maar een gecontroleerde boekhouding. Werk is het product dat verkocht wordt, niet de software waarmee dat werk wordt gedaan.
Van IT-budget naar Werk-budget
Daarmee verandert ook de manier waarop organisaties naar kosten kijken. Agents worden op langere termijn niet meer alleen betaald uit het softwarebudget, maar steeds vaker uit het budget dat nu nog verbonden is aan een medewerker van vlees en bloed. De inkoopvraag verandert daardoor fundamenteel. Niet langer staat centraal welke tool er gebruikt moet worden. De belangrijkste vraag wordt welk werk er gedaan moet worden.
Een niet onbelangrijke voorwaarde hier is wel dat er helderheid moet zijn over de kosten van tokenverbruik, en deze kosten niet exorbitant mogen stijgen.
Rendabel
Nog een beweging: Werk dat vroeger te klein, te saai of te versnipperd was voor een mens van vlees en bloed, kan nu door agents worden uitgevoerd. Daardoor kunnen processen worden aangepakt die eerder onrendabel waren. Denk aan het uitzoeken of hoogvolumekorting wel correct is toegepast op kleine contracten. Of aan het controleren of er nadelige voetnoten staan in de kleine lettertjes van een contract. Zulke werkzaamheden waren vroeger vaak te tijdrovend of te duur. Met agents kunnen ze ineens wél rendabel worden uitgevoerd.
Omdat de kosten van sommige werkzaamheden dus zo sterk dalen, ontstaan er ook volledig nieuwe mogelijkheden. Je kunt bijvoorbeeld een persoonlijke compliance-agent krijgen die voortdurend de wet- en regelgeving voor jouw bedrijf napluist. Of een subsidieagent die dagelijks onderzoekt welke regelingen relevant zijn voor jouw organisatie. Vroeger was een adviseur daarvoor vaak te duur. Nu kan dat soort doorlopend werk betaalbaar worden.
Infrastructuur
Rondom agents ontstaat ondertussen een eigen infrastructuur. Die infrastructuur wordt nu gebouwd. Agentmail is bijvoorbeeld een e-maildienst speciaal voor agents. Stripe werkt aan virtuele betaalkaarten met harde limieten die exclusief beschikbaar zijn voor agents. Daarmee kunnen agents gebruikmaken van een betaalrekening, maar ook elkaar betalen via microtransacties. Google kondigde vorig jaar al het Agent Payments Protocol aan. De kern daarvan is dat een agent kan aantonen dat jij toestemming hebt gegeven voor een aankoop.
Know your agent
Daarmee komen we bij de vertrouwensvraag. Een handelende agent moet herkenbaar en controleerbaar zijn. De infrastructuur die nu ontstaat, is daarom gericht op betrouwbaarheid. Know Your Agent wordt de tegenhanger van het Know Your Customer-model dat banken en webwinkels gebruiken. Bij Know Your Customer draait het om de vraag of duidelijk is wie de betalende klant is. Bij Know Your Agent draait het om de vraag of duidelijk is welke agent handelt, namens wie die handelt en welke bevoegdheden die agent heeft.
Een agent moet zich uiteindelijk bijvoorbeeld kunnen legitimeren. Duidelijk moet zijn waar hij vandaan komt, wat hij mag doen en wie er uiteindelijk verantwoordelijk is voor zijn handelingen. Iedere handelende agent moet worden gedekt door een aantoonbaar instemmende mens. Dat raakt aan het fundament van accountability onder de hele agenteconomie. Zonder goed geregelde verantwoordelijkheid is de rest van het systeem niet veel waard.
Want laten we wel zijn, agents zijn nu nog vaak onbetrouwbaar. En er liggen heel veel veiligheidsproblemen op de loer. Juist wanneer je agents regie wilt geven, moet je zeker weten dat het goedkomt.
Sommige start-ups, zoals Klaimee, springen daar op in door verzekeringsproducten aan te bieden voor agents. Dan ben je verzekerd wanneer je agent bijvoorbeeld slachtoffer wordt van een prompt injection of wanneer je agent een verkeerd antwoord geeft door te hallucineren. Je kunt je dan dus verzekeren tegen de onbetrouwbaarheid van je agent.
De omgekeerde beweging is ook waar: verzekeraars sluiten expliciet het gebruik van agents uit in hun polissen.. veel te groot risico.
Agent als nieuwe klant
Nu agents zelf zoeken, vergelijken en betalen, is je klant straks misschien geen mens meer, maar een agent die namens die mens boodschappen doet.
Achter de schermen wordt daar nu een kassa voor agents gebouwd, en twee kampen vechten om de standaard. Google bouwt met het Universal Commerce Protocol (UCP) de hele funnel, samen met Shopify, Etsy, Target en met Visa, Mastercard en Stripe aan boord. OpenAI pakt met het Agentic Commerce Protocol (ACP) alleen het afrekenen, gebouwd op Stripe.
Daarmee verschuift ook online vindbaarheid. We gaan van SEO naar GEO naar AEO. Het gaat niet meer alleen om optimaliseren voor een hoge positie in Google (SEO) of gevonden worden door ChatGPT of andere generatieve systemen (GEO). De volgende stap is dat je zichtbaar en bruikbaar moet zijn binnen de overwegingsruimte van een zoekende agent (AEO). Een agent moet jouw informatie kunnen vinden, begrijpen, vergelijken en meenemen in een beslissing.
Daar zit een belangrijke kanttekening bij. In sommige gevallen kan dit leiden tot het einde van merkloyaliteit. Een agent heeft immers geen emotie, gewoonte of binding met een merk. Een agent vergelijkt, beoordeelt en kiest op basis van instructies, prijs, voorwaarden, betrouwbaarheid en beschikbaarheid. Bedrijven die veel waarde halen uit merkvoorkeur, herkenning of gewoontegedrag moeten daar dus rekening mee houden.
Vertrouwen
Onder al deze ontwikkelingen ligt dezelfde basislaag: verificatie, authenticatie en betrouwbaarheid.
In sommige gevallen wordt het dus steeds goedkoper om iets te laten maken of uit te voeren door agents. En dus de regie uit handen te geven. Dan wordt is het wel ongelofelijk belangrijk dat de uitkomst klopt. Dat het resultaat betrouwbaar is. Dat is de crux.
De waarde verschuift daarmee van uitvoering naar bewijs. Als genereren vrijwel gratis wordt, wordt kunnen aantonen dat iets juist, betrouwbaar en herleidbaar is de schaarse (en dus waardevolle) handeling.
In de onderste laag bouwen we dus de complete infrastructuur waarin agents voor ons werk kunnen doen en economisch betrouwbaar kunnen handelen. Die infrastructuur bestaat uit identiteit, paspoort, postvak, portemonnee, handtekening en verzekering. Alles wat een digitale collega nodig heeft om namens ons te kunnen werken, betalen, communiceren en verantwoordelijkheid te dragen.
De infrastructuur voor die digitale collega wordt nu gebouwd.
Vind je dit artikel interessant? Volg Jarno dan op LinkedIn voor meer actuele updates. Abonneer je op zijn AI-nieuwsbrief of boek hem als AI-spreker voor een wervelende, compacte, inspirerende, gezond-kritische presentatie over AI.
