In dit artikel gaat het over ‘Onze toekomst met AI’. Een verkenning in 7 hoofdstukken langs de lijnen van hoe onze toekomst met AI eruit zou kunnen komen te zien. Een schets van een toekomstig landschap. Én een verkenning van een nieuw boek wat ik aan het schrijven ben met de gelijknamige titel.
Onze toekomst met AI.
Hoofdstuk 1. De context.
Wat is er aan de hand? Cognitie is gedigitaliseerd. De manier waarop wij nadenken kan worden nagebootst in computers. Denken is niet alleen biologisch, maar ook digitaal: 24 uur per dag, 7 dagen per week, 365 dagen per jaar, met een ongekende snelheid. Cognitieve intelligentie was schaars en duur; nu is die overvloedig en bijna gratis.
De distributie van informatie is wrijvingsloos en nagenoeg gratis. Tegelijkertijd zijn er enorme kapitaalinjecties en gaan de marginale kosten van de productie van tekst, video, afbeeldingen, onderzoek, analyses en computercode richting nul. Dat betekent ook dat we een enorme contentexplosie kunnen verwachten: teksten, hyperrealistische video’s en foto’s, gepersonaliseerde media. Iedereen krijgt een eigen, gepersonaliseerde informatie-bubbel. De scheidslijn tussen echt en nep verdwijnt.
We riskeren echter ook een ‘Post-Reality’ tijdperk waarin men niet meer kan beoordelen of iets wat in een video gebeurt daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Identiteitsfraude, afpersing en het creëren van maatschappelijke onrust worden tastbare risico’s. Een tijdperk waarin AI ook het verleden herdefinieert door massale generatie van historisch bewijsmateriaal dat nooit heeft bestaan.
Hoe meer kwalitatieve content AI genereert, hoe meer de mens zal hunkeren naar ‘bewijs van menselijke inspanning’, menselijke context en duiding. Als iedereen kan creëren, produceren en bouwen, verschuift het concurrentievoordeel naar smaak, curatie en oordeelsvermogen. Selectie en curatie wordt belangrijker dan productie.
Hoofdstuk 2. Kansen.
Wat zijn de kansen? AI is het verlengstuk van je brein. Wanneer AI-software goed wordt toegepast, kun je sneller leren, beter analyseren, creatiever denken en razendsnel creëren. Specialistische kennis wordt steeds toegankelijker voor iedereen. Kantoorwerk dat eerder uren of dagen kostte, wordt gereduceerd naar minuten. Wanneer het op de juiste manier wordt ingezet, is AI-software een enorme boost voor productiviteit. Als AI-software goed wordt ingezet, ontstaat er meer ruimte voor werk dat ertoe doet.
Wetenschappelijke ontdekkingen worden enorm versneld. AI fungeert als ontdekker en als tester van hypothesen: het ontdekken van nieuwe medicijnen, betere materialen en efficiëntere energie.
De ‘Solopreneur’ als unicorn. De drempel om te leren, te ondernemen en te bouwen verdwijnt nagenoeg. De kansen zijn groot. Je hebt een laptop nodig, een internetverbinding, AI-software en een goed idee. We gaan de eerste freelancers zien met een miljardenwaardering, waarbij AI alle operationele en uitvoerende lagen beheert.
Bedrijven die AI-software goed toepassen, kunnen extreem winstgevend worden. Omdat de kosten van productie nul zijn, worden minuscule, vreemde markten die vroeger commercieel onmogelijk waren, plotseling rendabel.
Het testen van ideeën kost geen maanden meer, maar minuten via synthetische klantpanels.
Hoofdstuk 3. De toekomst van werk
We zitten in een window of opportunity. De context is als volgt.
Allereerst de grote ontbundeling: elke baan is een bundel van taken. AI vervangt geen banen, maar knipt ze in stukjes en vervangt ze stuk voor stuk. AI schrijft code om problemen op te lossen. Bij grote techbedrijven typt geen programmeur meer alles zelf; AI bouwt grotendeels AI.
Ook ontstaat het concept van de zelflerende machine: AI-software die zichzelf test en zichzelf verbetert. Systemen kunnen inmiddels ook een paar uur zelfstandig werken aan een taak. Dat verschuift naar dagen en misschien zelfs weken. De mens verschuift daarin van uitvoerder naar supervisor.
Autonome agenten schrijven code, handelen autonoom, redeneren, plannen, handelen en evalueren—alleen of in groepjes. Computercode wordt ter plaatse geschreven om problemen op te lossen: 24 uur per dag, 7 dagen per week, 365 dagen per jaar. Let op de versnelling.
Verticale AI is nuttig én bedreigend. We gaan van breed inzetbare tools naar branchespecifieke software. Denk aan Claude skills, plugins en andere specifieke AI-bedrijven met AI-software die taken in specifieke vakgebieden overnemen. Dat maakt specialistisch werk ineens een stuk minder onaantastbaar.
Vibecoding en wegwerpsoftware: je kunt software bouwen met woorden. Elke medewerker is een junior developer. Software wordt een wegwerpartikel: nuttig voor het moment—voor een dagdeel of een week—en daarna kun je het weggooien. We genereren bijvoorbeeld ‘Wegwerp-apps’ die specifiek voor één vergadering of één project worden gebouwd..
Stip op de horizon: Colleagues as a service. Digitale collega’s die getraind zijn op alle bedrijfsdata, data uit de sector en individuele data. Gecombineerd met agenten: een digitale butler. Systemen die kunnen zoeken, redeneren en je computer bedienen. Verschillende programma’s naast elkaar kunnen gebruiken. In het kort: Alles wat je hierboven hebt gelezen.
TL;DR: De plug-in remote collega. Zonder dat je het weet, is je collega een AI-systeem.
Gevolgen voor verdienmodellen: het model van uurtje-factuurtje komt steeds meer onder druk te staan. Waarschijnlijk wordt er betaald per resultaat.
Is het voor bedrijven dan alleen maar kommer en kwel? Nee. Grote corporate organisaties hebben een enorme buffer: compliance, governance, security, data-silo’s, legacy, weerstand van medewerkers en een gebrek aan transparantie van nieuwe AI-systemen.
Dat is de transformatiekloof die ik als AI-spreker heel vaak tegenkom bij bedrijven: aan de ene kant maakt technologie van alles mogelijk, aan de andere kant is het nog lang niet overal geïmplementeerd of in gebruik.
Hoofdstuk 4: De toekomst
wat staat ons te wachten? AI gaat van co-piloot naar autopiloot. Agents zijn overal. De mens wordt supervisor en validator: verkeersleider. Veel meer strategisch, veel meer regie. Je stuurt een ‘manager-AI’ aan die taken gaat delegeren aan een zwerm van gespecialiseerde, kleinere AI-agents, elk met hun eigen expertise. Zij verrichten ook steeds meer handelingen namens jou. Naarmate AI-systemen beter worden in handelingen overnemen en menselijke vaardigheden nabootsen, (zoals communicatie) wordt de vraag of ze ‘licht bewust’ zijn niet langer een filosofische, maar een praktische en ethische kwestie.
Wereldmodellen: modellen die de fysieke realiteit begrijpen. Die oorzaak en gevolg snappen, natuurkundige wetten. Wereldmodellen moeten het gat vullen tussen computerintelligentie en menselijke intelligentie. AI-bedrijven geven dat full focus.
Agent-naar-agent-economie: jouw aankoopagent gaat onderhandelen met een verkoopagent. Jouw sollicitatieagent praat met een HRM-agent om te kijken of er een match is. Software gaat online transacties afhandelen zonder menselijke tussenkomst.
De contenttsunami: hypergepersonaliseerd entertainment. Synthetische media, afgestemd op jouw behoefte op dat moment. AI maakt een nieuwe sector aan video’s en een nieuwe sector aan muziek. De kosten van productie zijn nagenoeg nul en er zijn oneindig veel niches te bedenken. De scheidslijn tussen echt en nep verdwijnt. De digitale wereld is geen weerspiegeling meer van de fysieke wereld.
De hybride werkvloer: er ontstaan teams van mens en machine. HR en IT versmelten. Onboarding en beoordeling gelden ook voor AI-systemen.
Supermenselijke overtuigingskracht: AI beheerst de kunst van overtuiging, heeft diepgaand inzicht in menselijke psychologie en wordt gecombineerd met onvermoeibare communicatie. Of: manipulatie..
Marketing, politiek en relaties veranderen fundamenteel nu AI kan communiceren als een mens. Menselijke communicatie kan dus ook worden geautomatiseerd.
Hoofdstuk 5: De schaduwzijde
De grootste dreiging is niet dat AI een nieuw probleem creëert, maar dat het bestaande crises—klimaatverandering, geopolitieke instabiliteit, surveillance, economische ongelijkheid— verergert.
Machtsconcentratie: een handvol techbedrijven bepaalt de richting. Zij behalen enorme winsten en de risico’s liggen bij de samenleving. Macht van Amerikaanse bedrijven leidt tot een geopolitieke race om nationale AI-infrastructuur. De uitdaging wordt het beheersen van een technologie die inherent krachtiger is dan een natiestaat zelf.
Prisoner’s dilemma: iedereen zit gevangen in het eigen handelen. Niemand durft te vertragen—niet tussen landen, niet tussen bedrijven en niet tussen individuen. De angst om achterop te raken is groter dan de wijsheid om te wachten. Dat leidt tot roekeloosheid op internationaal niveau en burn-out op individueel niveau. Wereldwijd samenwerken is mogelijk, maar blijkbaar niet met AI..
Er ontstaat een nieuwe klasse-indeling: niet tussen rijk en arm, maar tussen zij die AI kunnen aansturen (de supervisors) en zij die door AI worden aangestuurd (de algoritmische arbeiders). De kloof tussen landen, bedrijven en individuen wordt groter. De verdeling loopt langs wie toegang heeft tot de krachtigste AI-software en die ook goed weet te benutten.
Een schaduwzijde is ook surveillance: overheden, maar ook bedrijven, hebben inmiddels krachtige tools tot hun beschikking om te surveilleren, preventief te handelen, verzet de mond te snoeren en mensen aan de zijlijn te zetten.
Kosten van energie: de ecologische voetafdruk wordt waarschijnlijk steeds groter. En hoewel die op dit moment—in vergelijking met videostreaming, fast fashion en vleesconsumptie—veel kleiner is, verdient dit volop onze aandacht nu AI-software steeds populairder wordt.
Met open source software zonder guardrails is een enkeling in staat om een biowapen te maken, met alle gevolgen van dien.
Hoofdstuk 6: de erosie van wie wij zijn.
Het is een overkoepelende paradox: AI maakt ons krachtiger én kwetsbaarder, slimmer én afhankelijker. We moeten in de gaten houden wat we sluipend dreigen te verliezen.
Allereerst betekenis: sommige taken in je werk kunnen door AI worden overgenomen, maar geven betekenis en zingeving. Die moet je dus behouden. Werk is meer dan een verzameling economische taken.
Autonomie: we besteden uit. Steeds meer agenten handelen namens ons. We worden passieve ontvangers van suggesties. Dit gaat ten koste van onze autonomie.
Cognitieve atrofie: we besteden ons denkproces uit. We denken niet meer zelf goed na. We trainen ons kritisch denken niet meer. Bij klakkeloos gebruik worden we steeds dommer. Naarmate AI meer taken overneemt, verliezen sommige professionals geleidelijk hun vakmanschap.
Interactie: systemen zijn steeds beter in staat om met ons te communiceren. Heel veel mensen praten met hun chatbot. Die wordt steeds persoonlijker en geloofwaardiger, weet steeds meer over jou. Vriendschappen gaan ontstaan. Mensen gaan zich hechten aan chatbots. Een erosie van écht menselijke interactie. Synthetische relaties: er brandt wel licht, maar er is niemand thuis. Omdat persoonlijke AI-vrienden geprogrammeerd zijn om ons te pleasen, worden we nooit meer intellectueel of emotioneel uitgedaagd. Relaties, empathie en verbondenheid vormen echter de kern van ons menszijn. …Wat míj́ betreft geen AI-vriendschap of romantiek dus.
In de kern is gemakzucht de grootste bedreiging. Niet de technologie op zichzelf, maar wel de neiging om alles uit handen te geven en te kiezen voor winstmaximalisatie, gemakzucht en het vermijden van discomfort.
Hoe meer AI onze problemen oplost, hoe lager onze mentale weerbaarheid dus wordt. We verliezen het vermogen om met frictie, wachten en ongemak om te gaan.
Hoofdstuk 7. Handelingsperspectief
Wat niet te kopiëren is, wordt waardevol: echte empathie, moreel oordeel, psychologische veiligheid, fysieke aanwezigheid, context kunnen geven, verbinding kunnen maken.
Dus: ga jezelf vervangen, en vervang jezelf niet. Experimenteer met de gedachte dat jouw werk vervangbaar is. Omarm de software. Ga ermee aan de slag. Ontdek wat AI prima kan overnemen en wat je ook graag uitbesteedt. …. Maar ontdek ook waar AI faalt—waar jij onvervangbaar bent.
Maak bewuste keuzes. Niet alles zomaar uitbesteden aan AI-software. Dat voorkomt verdere uitholling. Jij hebt de opdracht om menselijk te blijven.
Alles wat fysiek, tactiel en zintuiglijk is, stijgt in waarde. Sport, handwerk, live muziek en fysiek contact, 1-op-1 gesprekken, fysieke ervaringen worden de luxe-goederen van de toekomst.
Zoek je collega’s op. Zoek je vrienden op. Faciliteer fysieke ontmoetingen. We moeten koste wat kost de menselijke ziel beschermen. Dan wordt onze toekomst met AI namelijk een stuk prettiger….
