Zo ontwricht AI bestaande verdienmodellen..
Waarom AI de softwaresector zó raakt..
De softwaresector (Software-as-a-service, SaaS bedrijven) kreeg de afgelopen weken een hardhandige reality check op de beurs. Beleggers begonnen fundamenteel na te denken over de werkelijke impact van AI op deze bedrijven, wat resulteerde in een forse sell-off van software- en datagerelateerde aandelen. Honderden miljarden aan marktwaarde verdampten in recordtijd. Een ‘ SaaS-pocalypse’ werd het ook wel genoemd.
De kern van het probleem? Nieuwe AI-software legt een enorme druk op bestaande verdienmodellen.
De ontwrichting van de applicatielaag
De directe aanleiding voor deze onrust was de introductie van specifieke plug-ins binnen Claude Cowork (Anthropic). Omdat ín deze plug-ins specifieke taken uitvoerig beschreven staan, kan Claude als taalmodel plotseling complexe handelingen verrichten in domeinen als juridische dienstverlening, sales, marketing en data-analyse. Denk aan het controleren van contracten, het voorbereiden van compliance checks, het automatisch doorgronden van dossiers of het uitvoeren van diepgaande analyses.
Wat heel lang onaantastbaar en onvervangbaar leek, is nu in handen van AI-software.
Voor veel beleggers fungeerde dit als een wake-up call. AI-software raakt met deze plugins namelijk precies de plek waar veel SaaS-bedrijven hun geld verdienen: de applicatielaag. Dit is, simpel gezegd, de schil waarin het werk door mensen in een SaaS-omgeving wordt uitgevoerd.
Wanneer plug-ins dit werk drastisch versnellen, gaan klanten vraagtekens zetten bij hun kostbare SaaS-abonnement. Bovendien beseffen beleggers dat dit pas het begin is; een partij als Anthropic kan feilloos analyseren waar hun software intensief voor wordt gebruikt, waar het taalmodel excelleert én waar de hoogste marges liggen. There’s more to come dus.
Anders gezegd worden AI-toepassingen meer verticaal, dus toegepast op een specifieke takenset binnen een specifieke sector. Horizontale toepassingen gaan over generieke (breed inzetbare) AI-toepassingen, zoals ChatGPT.
En veel mensen zijn zich niet bewust van de enorme kracht daarvan én van de kracht van nieuwste modellen als Claude 4.6 van Anthropic en OpenAI Codex.
Ik hoor nog té vaak de overtuiging dat het ‘mijn werk niet gaat beïnvloeden’. Bizar.
Want zoals gezegd: There’s more to come.
Van menselijke interactie naar autonome agents
Naast de plugins in Claude Cowork, zijn er namelijk nog twee andere ontwikkelingen die belangrijk zijn in deze context:
1. De verschuiving naar agents: Waar nu nog vaak een mens van vlees en bloed de Claude-interface bedient, zien we een snelle beweging richting agents. Dit zijn autonome computersystemen die een doel krijgen en vervolgens in meerdere stappen — en vaak in samenwerking met andere agents — dat doel proberen te bereiken. En dat 24-7, 365 dagen per jaar, onvermoeibaar. Nóg een grotere versnelling dus.
2. Vibecoding: Het bouwen van software door simpelweg woorden te gebruiken. De drempel om zelf interne software te ontwikkelen is hiermee ongekend laag geworden. En dat is óók een verdienmodel van SaaS bedrijven.
Voor bestaande klanten van SaaS-reuzen ontstaan hierdoor alternatieven die voorheen ondenkbaar of onrendabel waren. Het bouwen van een interne oplossing die ‘goed genoeg’ is, wordt een legitiem middel om op licentiekosten te besparen of tarieven te heronderhandelen. Dit betekent helemaal niet dat volledige SaaS-bedrijven direct wegge-vibecode worden, maar wel dat hun verdienmodel nóg iets meer wankelt zodra klanten zelfstandig en snel waardige alternatieven kunnen creëren.
Marktwerking
Dit is dus pure marktwerking. Bedrijven zien ruimte voor heronderhandeling. En SaaS-bedrijven zullen uiteindelijk nieuwe verdienmodellen moeten omarmen, bijvoorbeeld op basis van transacties of geleverde uitkomsten. Dat is een logische evolutie, maar commercieel gezien uiterst pijnlijk.
Is het dan louter kommer en kwel bij de zittende macht ( incumbents)? Zeker niet. De gevestigde partijen beschikken over een aanzienlijke moat (beschermingswal):
– Data: In juridische, financiële en medische bedrijven zit de werkelijke waarde in betrouwbare, exclusieve datasets. Zonder toegang tot die data is AI-output kwalitatief ondermaats. SaaS-bedrijven hebben die toegang.
– Integratie: Veel SaaS-software vormt de ruggengraat van de bedrijfsvoering en workflows van hun klanten. Migratie is duur, risicovol en tijdrovend.
– Compliance en auditability: In gereguleerde sectoren is het cruciaal om te kunnen aantonen wat er is gebeurd, waarom, en op basis van welke gegevens. Dat kunnen SaaS-bedrijven goed. En geen corporate zit te wachten op een kluwen aan gevibecode software in hun bedrijf.
De spagaat van de incumbents
Dit neemt echter niet weg dat de druk op de incumbents enorm is. Zij bevinden zich in een lastige spagaat: aan de ene kant moeten zij hun softwaregeschiedenis ( legacy) onderhouden met alle strikte eisen rondom security, wetgeving en aanbestedingen. Tegelijkertijd moeten zij de agent-native software van de toekomst bouwen én het hoofd bieden aan plug-ins, skills en vibe-coders.
Zij moeten oplossingen verzinnen voor het feit dat klanten nu met plug-ins, Claude Code en agents taken uitvoeren waarvoor diezelfde SaaS-bedrijven voorheen royaal werden betaald. De vernieuwing moet bovendien gefinancierd worden uit het oude verdienmodel, precies op het moment dat dat model onder vuur ligt.
Eén ding is zeker: de comfortabele marges van weleer staan definitief onder druk…
AI is eating software.
En laat dit voor jezelf ook een wake-up call zijn. Maar weinig kenniswerk is echt nog beschermd tegen de kracht van specifieke verticale AI-toepassingen.
We zijn het kantelpunt voorbij. De versnelling gaat versnellen.
